CHẾ ĐỘ NÔ LỆ “HIỆN ĐẠI HOÁ”

CHẾ ĐỘ NÔ LỆ “HIỆN ĐẠI HOÁ”

Ồ đồn điền của một chủ điền nọ, 6 người bản xứ đã bị bắt vì không nạp thuế.

Ra toà, những người bị cáo tuyên bô” rằng, viên công sứ Đơla Rôsơ khi thuê họ, đã hứa:

1. Trả một phần thuế cho họ,
2. Miễn công dịch cho họ, và
3. Trả cho họ 10 phrăng 30 ngày công.

Cần phải chú ý rằng, tên chủ đồn điền ấy đã thoả thuận vối nhũng người bản xứ: họ sẽ chỉ làm việc cho hắn mỗi tuần một ngày thôi. Và người bản xứ đã ký giao kèo làm trong 30 tuần. Như thê nghĩa là bảy tháng rưỡi mối làm được 10 phrăng! Đe kiếm kê sinh nhai, người bản xứ buộc phải làm thuê cho những ngưòi Mangát bên cạnh. Hơn nữa, viên công sứ Đơla Rôsơ không những không nộp thuế cho họ như hắn đã hứa, và còn chiếm mất sô tiền mà những người bản xứ này chuyển cho hắn để nộp thuế.

Nhà chức trách địa phương mồ một cuộc điều tra. Nhưng Nghiệp đoàn nhà nông ồ Makhanôrô (có thể là Đơla Rôsơ là hội viên Nghiệp đoàn này) biết việc ấy, đã đánh điện cho viên toàn quyền phản đốĩ cảnh binh không kịp thời đến đồn điền của công sứ Đơla Rôsơ, và đã yêu cầu trừng phạt trưởng đồn cảnh binh về tội đã vạch trần hành vi phi pháp của người Pháp.

Đê ỉm “câu chuyện” ấy đi, viên toàn quyền đã nhanh chóng dập tắt dư luận.

Những người lao động ở thuộc địa được bảo hộ như thê đấy và chính sách hợp tác được thực hiện như thê đấy.

NGUYỄN ÁI QUỐC

Báo L’Humanité, ngày 26-10-1922.                         

  Dịch theo bài in trong sách

In trong sách: Hồ Chí Minh,                                     

  Những bài viết và nói chọn lọc.

Những bài viết và nói chọn lọc, tiếng Nga, Nxb. Chính trị quốc gia,

Mátxcơva, 1959, tr.31.