HÃY YÊU MẾN NƯỚC PHÁP, NGƯỜI BẢO HỘ CÁC ANH

HÃY YÊU MẾN NƯỚC PHÁP, NGƯỜI BẢO HỘ CÁC ANH

Hãy yêu mến nước Pháp, người bảo hộ các anh.

Đó là bài tập viết mà ngưòi ta dạy chúng tôi viết kiểu chữ rô ’, kiêu nửa giống chữ rông và nửa giông chữ Anh^{[1] [2]}, kiểu chữ gôtích từ lốp ABC cho đến bậc tiểu học trong những trường học hiếm có ồ Đông Dương. Những trường học hiếm có này đến mức phải hơn một trăm quán rượu và thuốc phiện mối có một trường học. Các nhà khai hoá của chúng ta kiếm được trên 21.000.000 đồng bạc Đông Dương, tức là hơn 139.000.000 phrăng bằng cách bán các chất độc này. Các anh có biết họ chi cho giáo dục trong một năm là bao nhiêu không? 172.000 đồng bạc Đông Dương!

Dòng chữ Hãy yêu mến nước Pháp, người bảo hộ các anh được viết bằng chữ to màu trắng trên nền đen của một tấm các tông chạy dài dằng dặc, treo trong tất cả các lốp học, cứ ám ảnh chúng tôi một cách êm ái. Sung sưống thay cho những cái đầu An Nam nhỏ bé được chiêm ngưổng những dòng chữ yêu nưốc này, đương nhiên là yêu nưốc vối những kẻ đi nhồi sọ và bắt buộc phản quốc đốì vối những người bị nhồi sọ.

Tôi nhố tối những người anh em họ tôi muốn vào một trong những thiên đường trường học, đã phải chạy chọt đủ kiêu, gửi hết đơn này đến đơn khác cho quan khâm sứ, quan công sứ, cho quan giám đốc trường quốc học và cho thày giáo chính của trưòng tiểu học. Đương nhiên là anh chang nhận được một sự phúc đáp nào. Một hôm, anh đánh bạo đến mức đích thân mang đơn viết cho thầy giáo chính, một người Pháp, ở trường mà tôi đã được đặc ân học trưốc đó ít lâu. Quan đốc của chúng ta thấy anh cả gan như thế, liền quát lên: “Ai cho phép mày tối đây?” rồi xé vụn lá đơn trưốc nhũng cặp mắt ngơ ngác của cả lốp học.

Điều đó nói cho anh biết cái người cai trị chúng ta truyền bá nền giáo dục vô thần và nguyên lý cộng hoà trong các thuộc địa như thế nào.

Chúng ta đã từng biết nhũng người mà nưốc Pháp gửi sang Đông Dương đế dạy cho ngưòi An Nam yêu mến nưốc Pháp, yêu mến [sic] nưốc Pháp như nhũng đứa trẻ yêu mến mẹ nó, bởi vì, nưốc Pháp là tổ quốc thứ hai của toàn cầu, là “nưốc Mẹ” của người An Nam, có phải thế không?

Nhật ký hành quân của một tên thực dân kể lại vối chúng ta: “Sau khi chiếm được chợ Mối, vào buổi chiều, một sĩ quan của tiểu

đoàn lính Phi trông thấy một người châu Á bị bắt làm tù, còn sống, không có thương tích gì. Buổi sáng ngày hôm sau, ngưòi sĩ quan nhìn thấy người ấy chết, bị đốt cháy, đã chín, mỡ chảy ra, da bụng trương phồng lên, sém vàng. Bọn lính đã thức suốt đêm đề quay chín con người đã bị tưốe mất vũ khí, trong khi những tên khác hành hạ một phụ nữ.

“Một tên lính muốn bắt một phụ nữ An Nam phải hiến thân cho chó của nó. Người phụ nữ ấy không chịu, liền bị đâm chết bằng một nhát lưỡi lê vào bụng”.

Ôi! nưốc Pháp, nếu người biết chúng tôi được che chồ như thê nào, người sẽ kiêu hãnh là những kẻ bảo hộ chúng tôi.

NGUYỄN A.Q.

Báo Le Libertaire, ngày 7 – 14-10-1921.