CÁC QUAN CAI TRỊ

CÁC QUAN CAI TRỊ

Tôi đã nói chuyện về các ông nghị thanh liêm. Bây giờ, tôi phải nói đến các quan cai trị có đạo đức. Như các bạn biết đấy, đề bảo vệ cho một chế độ cướp bóc, phải có quân ăn cướp. Hoạ hoằn có một viên quan cai trị nào lại thật thà và hiếu biết hơn, lập tức viên ấy bị đàn lang sói quan thầy hay bè bạn xua đuổi đi ngay. Thành thử ra 99% quan cai trị là quân trộm cắp, chỉ nghĩ đến bóc lột dân bản xứ đế làm giàu, chang kiêng nê gì tài sản, quyền lợi, tự do, đòi sổng của những người bị cai trị cả.

Một viên quan cai trị ở Bắc Kỳ đã tước đoạt của một làng mấy hécta trởng mía để cho một làng công giáo. Rồi lão ta lại bắt bỏ tù những kẻ bị tước đoạt khổ sở vì những người này dám đi kiện. Chưa đủ, ngài còn bắt họ trả thuê mãi đến năm 1910 cho những đất mà ngài đã cướp của họ từ năm 1895 và năm 1900.

*

* *

Một viên công sứ ở Lào buộc 25 người An Nam vào tội hội họp làm biếu tình. Thế mà chính ông ta, viên công sứ, đã bày ra một âm mưu tưởng tượng, cho tiền kẻ tố cáo, rồi hành hạ tra tấn bắt những người bị cáo phải nhận những lời thú tội giả mạo. Việc hèn mạt ấy, chính viên công sứ cũng đã thừa nhận. Nhưng ông ta chẳng phải lo lắng gì về việc ấy cả; và ông cứ tiếp tục những việc gian ác của mình.

Lấy cố là phải giữ gìn trật tự an ninh trong địa hạt, ông ta đã hạ lệnh bắt tất cả những người An Nam không phải là người cư trú trong vùng mà hay lai vãng tối đó, và cứ việc bắn những kẻ toan chạy trôn. Trong một tuần, hai người An Nam bị giết, và một người bị trọng thương, đều do bị bắn gần.

Tất cả những người An Nam bị bắt đều bị coi như phiến loạn cả.

*

* *

Một quan cai trị khác nghe tin một người An Nam đã bị toà án do ông ta làm chủ toạ kết án 6 năm khổ sai, nay được toà thượng thẩm cho trắng án. Cáu tiết lên, ông ta cho bắt người bản xứ đó tông cổ vào tù. Làm xong, ông xuống tàu về Pháp, để lại người bản xứ ỏ trong tù, trong ngục kín, chẳng thèm hổi han gì cả.

*

* *

Một viên khâm sứ, can tội ăn hối lộ, hành hung, biến thủ, làm

và sử dụng giấy tò giả mạo, lại được tặng đệ tam đẳng bắc đẩu bội tinh và thăng lên chức quyền toàn quyền.

*

* *

Một viên công sứ khác nắm trong tay cả quyền hành của tổng đốc, thẩm phán, mõ tòa và đội trưởng thúc thuế. Ông ta lợi dụng quyền hành của mình chẳng một ai giám sát để bắt bố, bỏ tù hay kết án một cách võ đoán người An Nam đặng bóp nặn họ. Ông ta đấm đá, lấy gậy đập những thanh niên An Nam “tình nguyên” không hiếu những câu ông ta nói. Ong ta hành hạ lính, đập đầu họ vào tường, túm tóc họ mà kéo. Ồng ta lấy thanh kiếm lệnh của mình đâm nát đùi những người tù để lấy khẩu cung.

Dưới trời nắng chang chang, đoàn tù khốn khổ, gầy gò, rách rưối, dậy làm việc từ tò mò sáng đến tận đêm khuya, cổ đeo gông, chân xiềng xích, tay còng người nọ vào với người kia, đang ì ạch kéo một quả lăn to tưống trên lốp đá sỏi dày. Quan cai trị tối, vô cố lấy chiếc batoong to tưống của ngài đập thắng tay, chửi mắng họ là lười biếng.

Một hôm, vừa mối cự một nhân viên người Pháp xong, chang biết trút cơn thịnh nộ lên đầu ai, ngài vớ ngay lấy một cái thưốc kẻ bằng sắt đập gãy ngón tay một viên thư ký khốn khố người An Nam.

Những lính khô” xanh làm chẳng vừa lòng ngài, ngài cho đem chôn đứng đến tận cổ, hay cho đem trói chặt vào cột đánh cho đến gần chết.

Ngài đã phạm không biết bao nhiêu tội ác đến nỗi người An Nam ở tỉnh ngài cai trị phải nổi dậy. Hàng trăm người Pháp và An Nam đã phải hy sinh, và thiệt hại có đến hàng triệu bạc.

Các bạn có biết nước Cộng hoà Pháp đã cho tên sát nhân ấy làm gì không ? Sau cuộc nổi dậy, nước Cộng hoà Pháp đã cho hắn làm chánh chủ khảo các trường học lớn ở Bắc Kỳ, rồi thì làm đổng lý văn phòng của quan thống đốc, nghị viên hội đồng thuộc địa ồ Nam Kỳ kiêm giám đôc uỷ nhiệm các nhà máy rượu.

*

* *

Một chuyện khác… Thôi, kể thế đủ rồi. Chúng ta hãy ngừng lại đây và sang chương khác, để thay đổi món di một chút.