BỘ SƯU TẬP ĐỘNG VẬT

BỘ SƯU TẬP ĐỘNG VẬT

Thật chúng tôi đã nghĩ đến nát cả bộ óc ngưòi da vàng của chúng tôi ra, cũng không tài nào tìm thấy cái lẽ vì sao mấy ông bà người Pháp lại thành lập một tố chức kỳ cục là Hội bảo trợ loài vật. Trưốc hết, chúng tôi sồ dĩ không sao tìm ra được nguyên nhân đó, vì chúng tôi thấy hiện nay còn có biết bao nhiêu là con ngưòi cùng khổ đang đòi hỏi được người ta săn sóc đến họ một chút mà cũng chang được. Sau nữa vì những con vật đó không đáng được thương yêu đến thế, mà chúng nó cũng có khổ sỏ gì cho cam. Trừ con sư tử đ? là có ích cho những người có thói quen xỏ chân vào giày da thú, còn hầu hết những con vật đó đều độc ác, rất độc ác.

Cái con chó ngắn mõm^{[1] [2]} chẳng đã chạy đến nhe bộ răng khả ố của nó ra mà xé toạc cả cơ cấu của Hội nghị Pari đó sao? Thành thử con khỉ phlamăng và con gà sống gôloa phải một mình đương đầu vối con phượng hoàng giécmanh ở miền Ruya^[3].

Trong khi hãy còn bị xích cổ, thế mà con ) chắng đã nhá nghiến mất nhiều bộ của nưốc Cộng hoà đó sao? Người ta chang đã phí hàng mấy triệu, mấy tỷ để nhờ hai ông bạn vinh quang của chúng ta là Contrắc và Vranghen mua hộ da con gấu Mátxcơva, là con vật ngày nay hơn bao giờ hết, nó không thích đê cho ngưòi ta tuỳ ý muôn làm gì thì làm đó sao? (Chao! con vật mối quái chứ).

Trong sô các bạn hữu ồ chính quốc của chúng ta, ai là ngưòi không phải phàn nàn về tai hại do loài diều hâu gây ra? Loài quạ^{[4] [5]} mà lại chẳng phải là những kẻ phá hoại tai hại trong địa hạt tinh thần à? Còn những con mọt già^[6] thì có làm được việc gì ngoài cái việc chỉ chuyên tìm cách lợi dụng những sự bất hoà và những chuyện xích mích trong xã hội? Lại còn con vật nào đó chẳng đã vô sỉ đến nỗi muôn cho phép tất cả các chàng rể láo xược cứ việc dùng tên nó để gọi mẹ vợ họ đó sao? Bọn mèo quý phái^{[7] [8]} há chẳng thật sự là những kẻ đã dập tắt cả hạnh phúc gia đình của nhiều nhà đó ư? Và nhũng con chuột cống ồ khách sạn^B) chang đã là những kẻ thù muôn thuở của tất cả những ngưòi đi du lịch đó sao?

Chưa kể đến chó sói lúc nào cũng là kẻ có lẽ phải vì đó là kẻ mạnh hơn, và nhũng con chiên ghẻ là một mốĩ tai hoạ cho cả một xã hội trung thực, chúng tôi… Nhưng trưốc khi kết thúc, ta hãy nói một chút về nhũng con vật ở thuộc địa.

Đúng giũa lúc ông Ghinan chuẩn bị để nhờ ông Mănggianh chuyển lên Viện Hàn lâm khoa học một bài nghiên cứu về việc sử dụng da cá mập, thì ông Anbe Xarô lên đường đi Đảo Chó^[9] đọc một bài diễn văn bộ trưởng của ông tại xưởng ướp cá thu Xanh Pie và Micơlông, còn về phần ông Xitơrôen thì ông cho “con Sầu”¹’ khai hoá của ông bò xuyên qua Xahara. Hai cuộc đỉ công cán này – việc công và việc nửa công nửa tư – chắc hắn thế nào cũng sẽ thu được kết quả tốt đẹp mà người ta có quyền chờ đợi: tức là làm cho con chuột nhắt đẻ ra nhũng quả núi và củng cố địa vị của những con cá mập thực dân.

Người ta thường quên tưồng rằng các nhà bảo hộ của chúng ta lúc nào cũng thi hành cái chính sách của loài đà đÀ Nhưng lầm to rồi các bạn ạ! Chả phải thế đâu, này nhé: Chỉ có nhận lòi mòi của chú cá nục ở Hải cảng cũ thôi mà chính phủ thuộc địa đã không ngần ngại một chút nào mà không chi tiêu:

để đưa vài con lạc đà, vài con bò cái và vài con cá sấu từ các thuộc địa về thành phô” Mácxây.

Lại cũng phải nhận rằng các nhà đi khai hoá của chúng ta đã không từ một sự cô” gắng nào để cắm cho mấy con chim sẻ bản xứ- rất dễ bảo và rất ngoan ngoãn – vài cái lông công làm cho chúng trồ thành những con vẹt hay những con chó giữ nhà. Và nếu nhân dân châu Phi và châu Á mà được “hoà bình” và “thịnh vượng” đến như thê” này, thì chính những “vị đi gieo rắc dân chủ” không biết mỏi mệt đó là con nhặng đánh ⁾ chứ còn ai vào đó nữa?

Nói tóm lại, sô” phận của tất cả những con vật ấy tương đốĩ đã dễ chịu. Vậy, nếu các hội viên của cái hội cao cả là Hội bảo trợ các loài vật cần phải giết thì giờ, thì nên chăm sóc đến những con khỉ bị bác sĩ Vôrônôp làm cho đau đốn^{[10] [11]} và đến những con cừu dân bản xứ khốn khổ kia luôn luôn bị hốt trụi lông^[12], đó có lẽ lại là một việc ích lợi hơn.

NGUYỄN ÁI QUỐC

Báo Le Paria, sô” 11, ngày 1-2-1923.

[1]   Nhãn hiệu một loại xi đánh giày có tiếng ở Pháp.

[2]   Ám chỉ nước Anh lúc đó.

[3]  Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, vấn đề miền Ruya, một khu vực công nghiệp than và luyện kim quan trọng của Đức, là khâu chính trong những mâu thuẫn giữa các cường quốc châu Âu. Tháng 1 năm 1923, Pháp muôn nắm ưu thế ở châu Âu, đã cùng với Bĩ chiếm đóng miền Ruya của Đức. Con khỉ phlamăng và con gà sông gôloa ở đây ám chỉ Bĩ và Pháp.

[4]  Ám chỉ Clêmăngxô, một chính khách Pháp và Bộ trưởng Bộ Chiến tranh.

[5]   Chỉ kẻ viết thư nặc danh.

[6]  Chats-fourrés. Nghĩa đen là những con mèo lông xù; nghĩa bóng là bọn quan toà.

[7]  Poules de luxe. Chỉ bọn gái điếm sang trọng.

[8]  Rats d’hôtel. Chỉ bọn chuyên trộm cắp hành lý của khách trọ.

[9]  L’Ile aux chiens.

[10]  La mouche du coche. Con nhặng trong câu chuyện ngụ ngôn của La Phôngten mỉa mai những kẻ tự cho mình là kẻ đi khai hoá chang khác gì con nhặng tự khoe mình đã có công đẩy chiếc xe nặng vượt khỏi đường dốc.

[11]  Bác sĩ Pháp gốc Nga Vôrônốp chủ trương dùng khỉ trẻ hoá sinh dục của người.

[12] Tiếng Pháp có thành ngữ hớt lông để chỉ sự bóc lột.