10 TRƯỜNG HỌC, 1500 ĐẠI LÝ RƯỢU KẺ ĐẦU ĐỘC NGƯỜI BẢN XỨ

10 TRƯỜNG HỌC, 1500 ĐẠI LÝ RƯỢU

KẺ ĐẦU ĐỘC NGƯỜI BẨN XỨ

Ông Xarô tốt bụng, Bộ trưởng cấp tiến Bộ Thuộc địa, cái ngưòi bô” thân yêu của dân bản xứ (ông ta nói thể), âu yếm người An Nam và được họ quý trọng.

Để truyền thụ nền văn minh của Pháp mà ông ta là tác nhân chính, ông ta không lùi bưốc trưốc một cái gì hết, kể cả những hành vi hèn hạ và những tội ác. Đây là một bằng chứng: một lá thư mà vối cương vị Toàn quyền Đông Dương và để cho phồng túi của những tên kẻ cưốp ồ thuộc địa và túi ông ta, ông ta gửi cho các viên chức cấp dưối:

“Kính gửi ông công sứ,

“Tôi trân trọng yêu cầu ông hết sức giúp đõ Nha thương chính đặt thêm đại lý thuốc phiện và rượu, theo chỉ thị của ông tổng giám đốc Nha thương chính Đông Dương.

“Đe công việc tiến hành có kết quả, tôi xin gửi ông một bản danh sách những đại lý cần đặt trong các xã đã kê tên; tối nay phần đông các xã này vẫn hoàn toàn chưa có rượu và thuốc phiện.

“Thông qua các quan và các xã trưởng Cao Miên, ông có thê dùng ảnh hưồng lốn của ông để làm cho một sô” tiếu thương người bản xứ thấy rằng buôn thêm rượu và thuốc phiện là rất có lợi.

“Về phần chúng tôi thì những viên chức lưu động trong lúc đi kinh lý cũng tìm cách đặt đại lý, trừ khi nếu ông công sứ muôn họ

chờ ông vận động các quan chức địa phương trưốc đã, thì họ phải chờ. Trong trường hợp ấy, tôi xin ông vui lòng báo cáo cho tôi biết.

“Chúng ta chỉ có thể đạt được kết quả mỹ mãn, nếu chúng ta đồng lòng phối hợp chặt chẽ và liên tục, vì lợi ích tốì đa của công khô”.

Ký tên: Anbe Xarô”

Lúc đó có một nghìn năm trăm ty rượu và thuốc phiện cho một nghìn làng trong khi chỉ có mười trường học cũng cho bấy nhiêu làng. Ngay cả trưốc bức thư nổi danh đó, người ta đã cho 12 triệu người bản xứ – kể cả đàn bà và trẻ con – nốc 23 đến 24 triệu lít rượu mỗi năm.

Lời bình luận nào cũng là thừa.

NGUYỄN ÁI QUỐC

Báo La Vie Ouvrière, sô” 100, ngày 1-4-1921.