Giáo trình logic học đại cương – Pham Dinh Nghiem

MỤC LỤC  

Chương 1  

Đối tượng của logic học……………………………………………………..  11 

I.  Khoa học logic ……………………………………………………………………………..  11        

 1.  Các đặc điểm của tư duy trừu tượng ………………………………………………..  11

2.  Hình thức của tư tưởng và quy luật của tư duy………………………………….  14

II.  Sự hình thành và phát triển của logic học…………………………………………  15

III.  Công dụng của logic học ……………………………………………………………….  18 

Chương 2   Phân tích ngôn ngữ tự nhiên. Ngôn ngữ logic vị từ……………..   20 

I.  Phân tích ngôn ngữ tự nhiên  ………………………………………………………….  20
1.  Ngôn ngữ – một hệ thống ký hiệu ……………………………………………………  20

2.  Ngôn ngữ tự nhiên và ngôn ngữ hình thức ……………………………………….  21

3.  Một số tính chất của ngôn ngữ tự nhiên……………………………………………  21  

4.  Một số loại ký hiệu và phạm trù ngữ nghĩa của ngôn ngữ tự nhiên………  23

II.  Ngôn ngữ logic vị từ ……………………………………………………………………..  27

1.  Hệ ký tự ………………………………………………………………………………………  27

2.  Hạn từ …………………………………………………………………………………………  28

3.  Công thức…………………………………………………………………………………….  28

4.  Các ví dụ ……………………………………………………………………………………..  28

5.  Biểu thị tư tưởng bằng ngôn ngữ logic vị từ……………………………………..  29 

Chương 3:   Các quy luật cơ bản của tư duy …………………………………………  35 

I.  Quy luật đồng nhất………………………………………………………………………..  35

II.  Quy luật không mâu thuẫn……………………………………………………………..  38

III.  Quy luật triệt tam ………………………………………………………………………….  40

IV.  Quy luật lý do đầy đủ…………………………………………………………………….  41 

  Chương 4:  Khái niệm…………………………………………………………………………  43

I.       Khái quát về khái niệm ………………………………………………………………….  43 

1.  Khái niệm – hình thức đặc biệt của tư tưởng……………………………………..  43

2.  Các loại khái niệm ………………………………………………………………………..  44

3.  Quan hệ giữa các khái niệm……………………………………………………………  45

II.     Định nghĩa khái niệm …………………………………………………………………….  47

1.  Định nghĩa khái niệm là gì? ……………………………………………………………  47

2.  Các loại định nghĩa, các hình thức định nghĩa …………………………………..  49

3.  Các quy tắc định nghĩa…………………………………………………………………..  50

III.    Các thao tác logic đối với khái niệm………………………………………………..  51

1.  Mở rộng và thu hẹp khái niệm ………………………………………………………..  51

2.  Phân chia khái niệm………………………………………………………………………  52 

Chương 5:    Phán đoán ………………………………………………………………………..  55 

I.  Khái quát về phán đoán …………………………………………………………………  55

1.  Định nghĩa  ………………………………………………………………………………….  55

2.  Phán đoán và câu ………………………………………………………………………….  56

3.  Các loại phán đoán………………………………………………………………………..  57

II.  Phán đoán thuộc tính đơn ………………………………………………………………  58

1.  Định nghĩa và cấu trúc …………………………………………………………………..  58

2.  Các loại phán đoán thuộc tính đơn…………………………………………………..  61

3.  Tính chu diên của hạn từ trong phán đoán thuộc tính đơn…………………..  64

4.  Quan hệ giữa các phán đoán thuộc tính đơn. Hình vuông, tam giác logic   67

III.  Phán đoán phức. Phán đoán phủ định ……………………………………………..  69

1.  Các dạng phán đoán phức ………………………………………………………………  69

2.  Quy luật và mâu thuẫn logic …………………………………………………………..  72

3.  Các phương pháp xác định quy luật và mâu thuẫn logic …………………….  73

4.  Biến đổi tương đương ……………………………………………………………………  83 

Chương 6:   Khái quát về suy luận ……………………………………………………….  86 

I.  Định nghĩa và cấu trúc của suy luận ………………………………………………..  86

1.  Định nghĩa …………………………………………………………………………………..  86

2.  Cấu trúc  …………………………………………………………………………………….  86

3.  Ví dụ  ……………………………………………………………………………………. 87

II.  Suy luận hợp logic (đúng logic) và suy luận đúng …………………………….   88

III.  Các loại suy luận…………………………………………………………………………..   89

1.  Phân loại căn cứ vào số lượng tiền đề………………………………………………  89 

 2.  Phân loại căn cứ vào việc sử dụng thông tin chứa trong  cấu trúc chủ từ-thuộc từ của các phán đoán thuộc tính đơn…………………  90

3.  Phân loại theo độ tin cậy của kết luận………………………………………………  90 

Chương 7:   Suy luận trực tiếp……………………………………………………………..  92 

I.  Định nghĩa và ví dụ……………………………………………………………………….  92

II.  Các loại suy luận trực tiếp ……………………………………………………………..  92

1.  Đảo ngược phán đoán ……………………………………………………………………  92

2.  Đổi chất phán đoán (còn gọi là biến đổi phán đoán) ………………………….  93

3.  Đặt đối lập vị từ ……………………………………………………………………………  94

4.  Suy luận dựa vào hình vuông logic………………………………………………….  95 

Chương 8:   Tam đoạn luận nhất quyết đơn………………………………………….  96 

I.  Định nghĩa và cấu trúc …………………………………………………………………..   96

II.  Hình và kiểu của tam đoạn luận đơn………………………………………………..  98

1.  Hình của tam đoạn luận đơn …………………………………………………………..  98

2.  Kiểu của tam đoạn luận đơn …………………………………………………………..  99

1.  Tiên đề ………………………………………………………………………………………..  100

2.  Các quy tắc chung của tam đoạn luận đơn………………………………………..  102 3.  Các quy tắc hình …………………………………………………………………………..  111

IV.  Tam đoạn luận đơn giản lược …………………………………………………………  112

1.  Định nghĩa …………………………………………………………………………………..  112

2.  Phục hồi tiền đề hoặc kết luận trong tam đoạn luận đơn giản lược ………  113

V.  Suy luận với nhiều tiền đề là phán đoán nhất quyết đơn  (tam đoạn luận phức hợp) ……………………………………………………………… 113

1.  Định nghĩa và cấu trúc ………………………………………………………………….  113

2.  Các loại tam đoạn luận phức hợp ……………………………………………………  114

3.  Tính đúng sai của tam đoạn luận phức hợp………………………………………  114 

III.  Các tiên đề và quy tắc chung của tam đoạn luận đơn …………………………  99 

Chương 9:   Suy luận với tiền đề là phán đoán phức………………………  115 

I.  Định nghĩa và tính hợp logic………………………………………………………….  115

1.  Định nghĩa…………………………………………………………………………………..  115

2.  Xác định tính hợp logic (tính đúng) của suy luận với tiền đề là  phán đoán phức ……………………………………………………………………….. 115

II.  Suy luận tự nhiên với tiền đề phức………………………………………………….  116

1.  Một số dạng thức suy luận với tiền đề phức …………………………………….  116

2.  Các ví dụ ứng dụng ………………………………………………………………………  122

3.  Một số chiến lược suy luận ……………………………………………………………  129

4.  Hệ suy luận tự nhiên……………………………………………………………………..  131

III.  Hợp giải………………………………………………………………………………………  132

1.  Các quy tắc hợp giải……………………………………………………………………..  132

2.  Phương pháp hợp giải …………………………………………………………………..  133

3.  Cây hợp giải. Hợp giải tuyến tính …………………………………………………..  134 

Chương 10:   Suy luận quy nạp…………………………………………………………….  137 

I.  Định nghĩa và cấu trúc ………………………………………………………………….  137

1.  Định nghĩa…………………………………………………………………………………..  137

2.  Cấu trúc ………………………………………………………………………………………  137

II.  Một số phương pháp nâng cao độ tin cậy của kết luận quy nạp…………..  139

1.  Tăng số lượng trường hợp riêng xét làm tiền đề ……………………………….  139

2.  Căn cứ vào mối liên hệ giữa tính chất muốn khái quát hóa với  các tính chất khác của các đối tượng ………………………..  139

III.  Một số phương pháp xác định liên hệ nhân quả………………………………..  140

1.  Phương pháp tương đồng ………………………………………………………………  141

2.  Phương pháp dị biệt ……………………………………………………………………..  142

3.  Phương pháp kết hợp…………………………………………………………………….  143

4.  Phương pháp phần dư……………………………………………………………………  145

5.  Phương pháp cùng biến đổi……………………………………………………………  145