Suy luận và mối liên hệ với ngôn ngữ

Suy luận và mối liên hệ với ngôn ngữ

Nội dung suy luận cũng được chuyển tải bằng và hoá thân vào ngôn ngữ. Nếu khái niêm được thể hiên bằng môt từ (hoặc cụm từ) riêng biệt, còn phán đoán — bằng câu (hay kết hợp các câu) riêng biệt, thì suy luận luôn luôn là mối liên hệ của một số (hai hoặc nhiều hơn) các câu, mặc dù không phải là mọi mối liên hệ của hai hay nhiều hơn các câu đã nhất định phải là suy luận.

Thông thường mối liên hệ ấy được diễn đạt bằng các từ: “suy ra”, “có nghĩa là”, “như vây là”, “vì rằng”… Việc diễn đạt khác nhau không phải là tuỳ ý, mà được xác định bởi trât tự sắp xếp của các tiền đề và kết luân. Trong ngôn ngữ thường ngày, khác với sách giáo khoa lôgíc học, trât tự này cũng rất tương đối. Suy luân có thể kết thúc bằng kết luân, nhưng cũng có thể bắt đầu từ kết luân; kết luân cũng còn có thể nằm ở khúc giữa của suy luân — giữa các tiền đề.

Quy tắc chung để diễn đạt suy luân bằng ngôn ngữ như sau: nếu kết luân đứng sau các tiền đề, thì ngay trước kết luân ấy là các từ kiểu như, “suy ra”, “có nghĩa là”, “vì vây”, “vây là”, “từ đó suy ra”… Còn nếu như kết luân đứng trước các tiền đề, thì ngay sau nó là các từ “vì”, “vì rằng”… rồi mới đến các tiền đề. Nếu như kết luân được đặt giữa các tiền đề, thì trước và sau nó đều phải dùng đồng thời các từ tương ứng.