Bản chất và đặc điểm của giả thuyết

Bản chất và đặc điểm của giả thuyết

( Logic học đại cương – Nguyễn Tuấn Anh)

Giả thuyết là sự giải quyết giả định một vấn đề nào đó. Cả câu trả lời chân thực hiển nhiên đã có, lẫn câu trả lời hiển nhiên giả dối đều không thể là giả thuyết. Giá trị lôgíc của nó nằm đâu đó ở khoảng giữa chân thực và giả dối và có thể tính được nhờ các định luật xác suất. Giả thuyết luôn được phát biểu dưới dạng một, hay một phức hợp các phán đoán khả năng: “S có thể là P”. Vấn đề mà giả thuyết khoa học đề cập đến phải liên quan đến bản chất, nguyên nhân hay những mối liên hê mang tính quy luật của hiên tượng. Như vậy, giả thuyết là một loại hình tri thức với các đặc điểm cơ bản sau:

• Giả thuyết cũng là một hình thức của tư duy hoạt động có mục đích, nó xuất hiên do nhu cầu nhận thức, đánh giá, nhận định, luận giải về các sự kiên thực tiễn.
• Mọi giả thuyết đều được xây dựng trên cơ sở liên kết những cái đã biết với những cái chưa biết. Giả thuyết là giả định có căn cứ, không mâu thuẫn với những dữ kiên đã được xác lập về các nguyên nhân gây ra một số sự kiên, hiên tượng xác định, về các hình thức liên hê giữa chúng. Giả thuyết là hình thức chuyển tiếp từ chưa biết đến tri thức, từ nhận thức các sự kiên đến nhận thức các mối liên hê, các tính quy luật tất yếu, đến việc hình thành lý thuyết khoa học, bước chuyển tiếp từ một lý thuyết biểu hiên một trình độ tri thức xác định sang lý thuyết khác trình độ cao hơn.
• Trong khoa học cũng hay có những giả định, mà chưa thể được luận chứng hợp lý ở trình độ phát triển hiên thời của khoa học và thực tiễn xã hội, và vì thế chúng chỉ là phỏng đoán. Và chỉ sau đó, theo đà tích luỹ tài liêu thực nghiêm và lý luận tương ứng, chúng mới dần được chuyển thành các giả thuyết được luận chứng khoa học, và sau đó — thành các lý thuyết khoa học, nếu như tính chân thực của chúng có được sự chứng minh lý thuyết và thực tiễn toàn diên. Điều kiên chính mà giả thuyết khoa học phải thoả mãn là tính cố căn cứ.