Kiểm tra giả thuyết

Kiểm tra giả thuyết

( Logic học đại cương – Nguyễn Tuấn Anh)

Là thủ pháp phức tạp và có các cách thức khác nhau. Đầu tiên được thực hiện bằng lập luận lôgíc: chứng minh, bác bẻ, chứng thực, bài bác. Nhà nghiên cứu so sánh hệ quả tất suy lôgíc từ giả thuyết với các sự kiện xảy ra trong thực tế. Kết quả so sánh nằm ở một trong hai khả năng:

• Thứ nhất. Hệ quả thu được từ giả thuyết bằng suy luân lôgíc không phù hợp với thực tế. Khi đó phải chính xác hoá lại giả thuyết, hoặc loại bỏ nó để xây dựng giả thuyết khác.
• Thứ hai. Hệ quả thu được từ giả thuyết phù hợp với dữ kiên thực tế, nhưng ngay cả như thế, thì cũng chưa phải là giả thuyết được chấp nhân lâp tức vô điều kiên. Bởi vì với cách đó thực ra mới chỉ là khẳng định hê quả để mong khẳng định tiền đề (giả thuyết), có nghĩa là mới chứng thực giả thuyết, chứ chưa phải là chứng minh. Những dữ kiên ấy mới làm cho giả thuyết đáng tin hơn, và là cơ sở để xây dựng giả thuyết trung gian mới. Muốn khẳng định hoàn toàn tính chân thực của giả thuyết thì phải chứng minh.

Có hai phương pháp cơ bản để khẳng định hay phủ định tính chân thực của một giả thuyết.

• Phương pháp lôgíc. Nói theo ngôn ngữ của chứng minh. Giả thuyết là luân đề, là phán đoán còn chưa biết là chân thực hay giả dối, và do đó trở thành đối tượng của chứng minh. Do vây ở phương pháp này chứng minh hay bác bỏ giả thuyết hoàn toàn phải tuân theo các kiểu và quy tắc chứng minh.
• Phương pháp kiểm tra thực tế. Sau khi (hoặc song song với) lâp luân lôgíc để chứng minh hoặc bác bẻ giả thuyết, người ta tiến hành tìm trên thực tế những chứng cứ khẳng định hay phủ định giả thuyết.

Tóm lại, giả thuyết là xương sống cho sự tổn tại và phát triển của khoa học. Không có khoa học nào lại không nêu giả thuyết. Con đường đi lên của khoa học luôn luôn là sự khẳng định và phủ định những giả thuyết. Cũng có thể cái hôm này được coi là chân lý thì ngày mai đã bị phủ định bởi một giả thuyết khác. Theo dòng chảy của lịch sử.  Tri thức con người là không có giới hạn và mở rộng không ngừng, nhưng mọi giả thuyết phải có điểm đến và điểm xuất phát từ hiên thực. Đó là chân lý không thể thay đổi .