Thời gian phí phạm (Phan Khôi, Cái đồng hồ của người Việt Nam, Phụ nữ tân văn, 1931)

Thời gian phí phạm
(Phan Khôi, Cái đồng hồ của người Việt Nam, Phụ nữ tân văn, 1931)

Trong tiếng ta có một lời mà người ta hay dùng là cơm vua ngày trời, tỏ ra ý ăn hết chừng nào thì ăn, làm được chừng nào thì làm, không bị hạn chế và thôi thúc chi hết. Lại có thành ngữ “làm việc quan” là làm việc rồi ⁽¹⁾… Phải, phàm kẻ làm việc quan không bị hạn chế thôi thúc thì tội gì làm đúng đắn làm kịp thời vụ làm chi! Bởi vậy cho nên ngày xưa chúng ta không có đồng hồ.

Chẳng những vì khoa học không ưa nên không làm được đồng hồ, mà chính vì cái quan niệm “cơm vua ngày trời” và “làm việc quan” ấy nó choán sẵn trong đầu rồi, không có sự cần nên không làm đồng hồ được.

Có người đeo cái đồng hồ không chạy, máy ở trong đã hư hết, nhưng vì nó đẹp nên cũng đeo cho có với người ta.

Ta chưa nhìn rõ cái giá trị thật của thời gian là thế nào.

⁽¹⁾ làm qua loa cho xong. “Rồi” ở đây như chữ “rồi” trong “ăn không ngồi rồi”.