Hãy tự cáo lỗi trước đã – Đắc nhân tâm

Hãy Tự Cáo Lỗi Trước Đã

Cách đây và năm cháu gái tôi, Josephine Carnegie, rời quê hương tới làm thư ký cho tôi tại Nữu Ước. Hồi đó cháu mười chín tuổi mới ở trường ra, nghĩa là không có một chút xíu kinh nghiệm về thương mại. Hiện nay cháu đã trở nên một trong những thư ký hoàn toàn nhất mà tôi được biết. Nhưng hồi mới ư? … Hồi mới thì cháu… còn cần phải học rất nhiều.

Một hôm, tôi đã định rầy cháu, nhưng suy nghĩ lại, tự nhủ: “Khoan đi, Dale Carnegie ạ. Tuổi anh gấp đôi tuổi nó. Anh kinh nghiệm cả vạn lần hơn nó. Anh bắt nó có quan điểm của anh, có trí xét đoán của anh sao được, tuy rằng anh còn tầm thường lắm đấy! Nhớ lại chút coi: hồi anh mười chín tuổi anh đã làm những chi nhỉ? Anh có nhớ đã làm việc đó… rồi việc đó nữa không…?”

Sau khi cân nhắc kỹ một cách chân thành và vô tư, tôi phải kết luận rằng cháu Josephine còn giỏi hơn tôi khi tôi bằng tuổi cháu, mà tôi phải thú rằng như vậy không phải một lời khen cháu đâu. Những lần sau mỗi khi tôi bắt buộc phải rầy cháu, tôi bắt buộc đầu như vầy: “Cháu đã lầm lỗi, nhưng có Trời Phật biết cho, hồi xưa chú còn lầm lỗi nặng hơn cháu nhiều. Phải lớn tuổi mới biết xét đoán trước. Hồi chú bằng tuổi cháu, chú vô lý hơn nhiều. Chú đã làm những cái bậy đến nỗi chú không dám chỉ trích một ai hết. Nhưng, cháu thử nghỉ giá làm như vầy, có phải hơn không? ..”.

Nếu ta khiêm tốn nhận trước rằng ta cũng chẳng hoàn toàn gì rồi mới trách kẻ khác, thì kẻ đó không thấy khó chịu lắm.

Từ năm 1909, vì vương hầu khôn khéo Von Bulow đã hiểu rằng phương pháp đó rất quan trọng. Lúc đó ông làm Tề tướng dưới triều Hoàng Đế Guillaume II, vì Hoàng Đế cuối cùng của nước Đức, ngạo mạn, kêu căng thường tự khoe rằng lục quân và hải quân của mình đủ sức” đánh tan lũ heo rừng”.

Một chuyện lạ lùng xảy ra. Hoàng Đế tuyên bố những lời không thể tưởng tượng được, làm rung động cả Châu Âu và vang lên khắp bốn phương trời. Những lời điên rộ hợm hĩnh và vụng dại đó, ông tuyên bố giữa công chúng, trong khi ông qua thăm Anh hoàng: lại cho phép tờ báo Anh Daily Telegraph công bố lên mặt báo nữa. Ông tuyên bố rằng ông là người Đức độc nhất có cảm tình với người Anh, rằng ông sẽ tăng cường hải quân để chống với Nhật Bản, rằng chỉ nhờ sự can thiệp của ông mà Anh quốc mời khỏi bị đ è bẹp dưới sự đô hộ của Nga, Pháp, rằng quân Anh thắng được quân Boers ở Nam Phi là nhờ trận đồ của ông, và còn nhiều hơn nữa…

Từ một trăm năm, chưa thấy ông vua nào giữa thời bình mà tuyên bố những lời lạ lùng như vậy. Cả châu Âu giận dữ ồn ào như bầy ong vẽ vỡ tổ. Nước Anh phẫn nộ sôi nổi. Các nhà chính trị Đức hoảng sợ. Giữa sự kinh ngạc của mọi người, Hoàng Đế đâm hoảng, cậy Vương hầu Von Bulow nhận giùm hết trách nhiệm thay vua. Ông muốn Tể tướng bố cáo rằng chính tể tướng đã khuyên ông tuyên bố những lạ lùng đó.

Von Bulow cãi: Tâu bệ hạ, thần tưởng không một người nào ở Anh cũng như ở Đức, lại có thể tin rằng thần đã khuyên Bệ hạ như vậy được. Chưa dứt lời thì Von Bulow đã tự biết mình lỡ lời. Hoàng Đế đ ùng đ ùng nổi giận: “Thì người nói phắt rằng ngươi coi ta ngu như lừa, đã làm những lỗi mà ngươi, ngươi không khi nào làm!” Von Bulow biết rằng đáng lẽ phải khen trước đã rồi mới chê nhưng trể quá rồi, chỉ còn mỗi một cách với vát là: đã lỡ chê trước thì phải khen sau vậy, và năng lực của lời khen thật mạnh, kết quả dị thường. Tể tướng kính cẩn trả lời: Thần đâu giám có ý đó. Bệ hạ hơn thần về nhiều phương diện. Không những hơn về vấn đề binh bị và hải quân điều đó đã đ ành mà hơn cả về khoa vật lý học nửa. Thần đã từng khâm phục nghe Bệ hạ giảng về phong vũ biểu, về vô tuyến điện tín hoặc về quang tuyến X nữa. Thần tự thấy xấu hổ, vì chẳng biết chút chi về hóa học, về vật lý học, không thể phân tích về một vấn đề giản dị nhất của khoa học. Nhưng bù vào đó, thần cũng biết chút ít về sử ký và có lẽ có vài đức tính khả dĩ có thể dùng được trong chánh trị và ngoại giao? .

Hoàng Đế tươi như hoa. Von Bulow, tự nhún để khen ngợi, biểu dương người, và Hoàng Đế đại xá cho hết, vui vẻ truyền: “Trẫm và ngươi không bổ sung lẫn cho nhau sao?” .

Rồi Hoàng đề siết chặt tay Von Bulow, không phải một mà nhiều lần. Guillaume II đã xúc động tới nỗi, trong ngày đó, có lần giơ hai tay quả đấm lên nói: “Nếu kẻ nào nói bất kỳ điều gì xúc phạm tới Vương hầu Von Bulow, thì Trẫm sẽ thoi vào mặt nó!”.

Von Bulow đã biết chữa lại liền.Nhưng con cáo già đó cũng đã lầm lỡ: đáng lẽ là phải bắt đầu tự cáo những khuyết điểm của mình và ca tụng Guillaume II đã, thì ông lại lỡ tỏ trước rằng ông chê vua vụng dại không biết giữ gìn lời nói.

Chỉ có lời nhún và khen ngợi mà Von Bulow đã làm cho ông vua kiêu căng đương bị xúc phạm biến thành một bạn thân, tận tâm với mình. Phương pháp đó đối với một vị Hoàng Đế còn có hiệu quả như vậy, thì bạn thử tượng đối với chúng mình đây, còn hiệu quả tới đâu. Sựi nhũn nhặn và khâm phục, khéo dùng cho vừa phải và đúng trường hợp, giúp chúng ta làm được những việc phi thường trong đời chúng ta.

Vậy nuốn thay đổi thái độ của một người khác mà không làm cho họ phật ý, giận dữ, bạn phải theo quy tắc thứ ba sau này: Trước khi chỉ trích ai, bạn hảy tự thú nhận những khuyết điểm của bạn đã.