Đối tượng của lôgíc học – Logic học đại cương – Nguyễn Tuấn Anh

Đối tượng của lôgíc học – Logic học đại cương – Nguyễn Tuấn Anh

1. 1 Đặc thù của lôgíc học như là khoa học

Giải thích 3 nghĩa khác nhau của thuật ngữ “lôgíc”.

Khách thể của lôgíc học là tư duy. Đây là khoa học về tư duy.

Có nhiều khoa học khác cũng nghiên cứu tư duy, riêng lôgíc học là khoa học về các hình thức và các quy luật của tư duy đúng đắn dẫn đến chân lý.

1. 1Tư duy với tư cách là khách thể của lôgíc học

Nêu các tiền đề sinh học và xã hôi cho sự hình thành tư duy ở con người.

Từ đó nêu định nghĩa: tư duy là sự phản ánh gián tiếp và khái quát hiện thực khách quan vào đầu óc con người, được thực hiện bởi con người xã hội trong quá trình hoạt động thực tiễn cải biến thế’giới xung quanh.

– Nêu 4 đặc điểm của tư duy mà định nghĩa trên đề cập đến (tr. 3-4 Giáo

trình).

1. 1Mối quan hệ giữa tư duy và ngôn ngữ

Ngôn ngữ là hệ thống tín hiệu toàn diện để thể hiện các tư tưởng – đầu tiên dưới dạng các tổ hợp âm thanh, sau đó dưới dạng các ký tự.

Ngôn ngữ giữ vai trò là phương tiên thu nhận và củng cố các tri thức, lưu giữ và truyền bá chúng cho những người khác, là vỏ bọc vật chất của tư tưởng.

1. 4. Nội dung và hình thức của tư tưởng

Phần hiên thực khách quan được phản ánh vào đầu óc con người chính là nôi dung của tư duy. Về thực chất nó là hê thống tri thức được kết thành từ những ý nghĩ, tư tưởng.

Hình thức của tư duy hay, hình thức lôgíc, là kết cấu của tư tưởng, là phương thức liên hê các bô phận của tư tưởng. Những hình thức tư tưởng chung và rông nhất là khái niêm, phán đoán, suy luận, và chứng minh. Cũng như nôi dung, các hình thức này không phải do chính tư duy sinh ra, mà là sự phản ánh các mối liên hê cấu trúc của các đối tượng hiên thực.

1.5. Mối liên hệ của các hình thức logic. Quy luật của tư duy

Quy luật nói chung là một dạng liên hê mang tính bền vững, bên trong, bản chất và tất yêu giữa các đối tượng, luôn lặp lại khắp nơi ở những điều kiên xác định.

Tư duy cũng có tính chất liên hê. Đó là mối liên hê giữa các tư tưởng để tạo ra các hình thức lôgíc, như đã biết ở trên. Nhưng các hình thức lôgíc cũng liên hê với nhau. Đó chính là mối liên hê lôgíc trong tư duy.

Một số mối liên hê lôgic đặc biệt hợp thành quy luật của tư duy. Chúng cũng mang tính chất chung, phổ biến. Và nếu chúng lại tác động ở mọi hình thức tư duy, chi phối toàn bộ hoạt động tư tưởng, thì là những quy luật cơ bản của tư duy.

Các quy luật cơ bản của tư duy lại được phân ra làm hai nhóm: các quy luật tư duy hình thức và các quy luật tư duy biện chứng. Các quy luật tư duy hình thức cơ bản là luật đổng nhất, luật mâu thuẫn, luật bài trung, luật lý do đầy đủ.

1. 6. Tinh chân thực và tinh đúng đắn của tư duy

Các khái niêm “tính chân thực” và “tính đúng đắn” gắn liền tương ứng với nội dung và hình thức của các tư tưởng.

Tinh chân thực của tư duy là thuộc tinh của tư duy tái tạo lại hiện thực như nó vốn có, tương thích với nó về nội dung, biểu thị khả năng của tư duy đạt tới chân lý.

Còn tinh đúng đắn của tư duy lại là thuộc tính căn bản khác biểu thị khả

năng tư duy tái tạo trong cấu trúc của tư tưởng cấu trúc khách quan của hiện thực.

Trong tư duy viêc đảm bảo tính chân thực và tính đúng đắn có ý nghĩa to lớn. Chúng là hai điều kiên căn bản để thu được kết quả suy luận xác thực.

Lôgíc hình thức quan tâm chủ yếu đến tính đúng đắn của tư duy. Đó là vấn đề cơ bản của nó. Nhưng tính đúng đắn không phải được dẫn xuất từ các quy tắc lôgíc học, mà là dẫn xuất trước hết từ “tính đúng đắn” của tổn tại kháchquan, tính có trật tự của chính nó. Tính đúng đắn của tư duy vốn phản ánh trước hết tính quy luật khách quan của thế giới, đã nảy sinh và tổn tại tự phát từ lâu trước khi con người đúc kết các quy tắc. Còn các quy tắc lôgíc chỉ là những thành tựu trên con đường thấu hiểu bản chất của tư duy đúng đắn và những tính quy luật tác đông trong nó.