Các kiểu nhà nước trong lịch sử

1. Khái niệm kiểu nhà nước

          Kiểu nhà nước là một trong những khái niệm cơ bản của khoa học lý luận chung nhà nước và pháp luật. Qua khái niệm kiểu nhà nước có thể nhận thức sâu sắc và lô gích về bản chất và ý nghĩa xã hội của các nhà nước trong cùng một kiểu.

 Kiểu nhà nước là tổng thể các đặc trưng (dấu hiệu) cơ bản của nhà nước; thể hiện bản chất giai cấp; vai trò xã hội và những điều kiện phát triển của nhà nước trong một hình thái kinh tế – xã hội nhất định.

2. Các kiểu nhà nước trong lịch sử

          Học thuyết Mác – Lênin về hình thái kinh tế – xã hội là cơ sở khoa học để phân chia các nhà nước trong lịch sử thành các kiểu. Trong lịch sử nhân loại từ khi xuất hiện xã hội có giai cấp đã tồn tại bốn hình thái kinh tế – xã hội; đó là: chiếm hữu nô lệ; phong kiến; tư sản và xã hội chủ nghĩa. Tương ứng với bốn hình thái kinh tế xã hội đó; có bốn kiểu nhà nước; đó là:

• Kiểu nhà nước chủ nô;
• Kiểu nhà nước phong kiến;
• Kiểu nhà nước tư sản;
• Kiểu nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Các kiểu nhà nước chủ nô; phong kiến và tư sản tuy có những đặc điểm riêng về bản chất; chức năng và vai trò xã hội; nhưng đều là nhà nước bóc lột được xây dựng trên nền tảng của chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất; là công cụ để duy trì và bảo vệ sự thống trị của giai cấp bóc lột đối với đông đảo nhân dân lao động trong xã hội. Nhà nước xã hội chủ nghĩa là kiểu nhà nước mới; tiến bộ vì đặc điểm đông đảo nhân dân lao động trong xã hội tiến tới xây dựng một xã hội công bằng; văn minh.

Như vậy; các khái niệm chung về nhà nước được cụ thể hoá qua khái niệm kiểu nhà nước; được áp dụng đối với nhà nước của một hình thái kinh tế – xã hội nhất định. Khái niệm kiểu nhà nước thể hiện sự thống nhất các đặc trưng cơ bản của các nhà nước có cùng chung bản chất giai cấp và vai trò xã hội cũng như điều kiện tồn tại tương tự của chúng.