Quy luật sự vận động và phát triển của phương thức sản xuất vật chất

Theo quan điểm duy vật lịch sử, sự vận động, phát triển của phương thức sản xuất từ thấp đến cao không diễn ra theo ý muốn, ý chí chủ quan của con người mà tuân theo quy luật khách quan, trong đó quy luật cơ bản nhất, quyết định quá trình đó là: quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.

–    Phát biểu khái quát nội dung quy luật này:

Lực lương sản xuất và quan hệ sản xuất là hai mặt tất yếu của mọi quá trình sản xuất; giữa chúng có mối quan hệ thống nhất biện chứng tạo thành cách thức hiện thực của quá trình sản xuất ra của cải vật chất của xã hội. Trong mối quan hệ đó, lực lượng sản xuất là nội dung vật chất (kỹ thuật, công nghệ,…) của quá trình sản xuất – nó là yếu tố động”, có tính cách mạng; còn quan hệ sản xuât lại là hình thức kinh tế – xã hội của quá trình đó – nó là yếu tố tương đối “tĩnh”. Dưới hình thức kinh tế thích hợp, lực lượng sản xuất không ngừng được tái tạo, phát triển. Khi sự phát triển đó đến một giới hạn nhất định, tất yếu sẽ xuất hiện nhu cầu khách quan phải cải biến, cách mạng đối với quan hệ sản xuất hiện thời, xác lập quan hệ sản xuất mới, phù hợp vối lực lượng sản xuất đã phát triển, có tác dụng tiếp tục quá trình phát triển của lực lượng sản xuất.