Xuất phát từ tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá, C. Mác coi hai mặt giá trị và hiện vật của tổng sản phẩm xã hội là hai tiền đề lý luận quan trọng để nghiên cứu tái sản xuất tư bản xã hội. Là hiện vật, tổng sản phẩm xã hội được C. Mác phân chia thành hai loại: tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng, do đó nền sản xuất xã hội được chia thành hai khu vực:
Khu vực I: Sản xuất tư liệu sản xuất.
Khu vực II: Sản xuất tư liệu tiêu dùng.
Mỗi khu vực đó lại bao gồm rất nhiều ngành và số lượng những ngành này ngày càng tăng lên cùng với sự phát triển của phân công lao động xã hội.
Trên thực tế, ranh giới giữa khu vực I và khu vực II không phải lúc nào cùng rõ ràng. Có thể một số ngành vừa thuộc khu vực I, vừa thuộc khu vực II, than vừa sản xuất ra để luyện thép vừa sản xuất để làm chất đốt cho tiêu dùng hàng ngày của nhân dân; hay là ngành nông nghiệp, xét về mặt sản xuất ra lúa, gạo, thịt, sữa, v.v. trực tiếp phục vụ cho tiêu dùng của con người thì nó thuộc khu vực II, nhưng nếu xét về mặt sản xuất ra nguyên liệu, phục vụ cho công nghiệp chế biến, thì nó lại thuộc khu vực I.
Mỗi khu vực sản xuất xã hội trên đây còn có thể được chia thành các ngành nhỏ.
Khu vực I có thể chia thành 2 nhóm:
+ Các ngành sản xuất ra tư liệu sản xuất để sản xuất ra tư liệu sản xuất.
+ Các ngành sản xuất ra tư liệu sân xuất để sản xuất ra tư liệu tiêu dùng.
Khu vực II có thể chia thành 2 nhóm:
+ Các ngành sản xuất tư liệu tiêu dùng cần thiết.
+ Các ngành sản xuất tư liệu tiêu dùng xa xỉ.
Hiện nay hoạt động dịch vụ đang có những đóng góp nhất định cho sự phát triển kinh tế. Mặc dù hoạt động dịch vụ vô cùng phong phú, đa dạng nhưng chúng cũng hoặc là dịch vụ cho sản xuất hoặc dịch vụ cho tiêu dùng cá nhân. Nếu là dịch vụ cho sản xuất thì nó thuộc khu vực I, nếu là dịch vụ cho tiêu dùng cá nhân thì nó thuộc khu vực II.
Như vậy, trong điều kiện hiện đại, quy mô và hình thức biểu hiện của mỗi khu vực trong sơ đồ của C. Mác đã được mở rộng, trở nên phong phú, đa dạng và việc phân chia sản xuất xã hội thành hai khu vực vẫn đúng, vẫn là cơ sở để phân tích tái sản xuất tư bản chủ nghĩa.
Để lại một bình luận
Hãy trở thành người đầu tiên bình luận!