Hát Xoan là loại dân ca lễ nghi, phong tục, gắn với hội mùa, thờ thành hoàng. Cũng như hát Dô (ở huyện Quốc Oai, tỉnh Hà Tây – nay là Hà Nội) thờ Tản Viên, hát Dậm (Hà Nam) thờ Lý Thường Kiệt, v.v…, hát Xoan là lối hát thờ thần như xã Kim Đức thờ áp Đạo Quan đại vương, Ất San đại vương, Viễn San đại vương. Ba vị thần này đều là con của Cao Sơn đại vương.
Theo “Truyền thuyết Hùng Vương”, hát Xoan có từ thời dựng nước. Các nghệ nhân thôn Phù Đức (xã Kim Đức, huyện Phù Ninh) còn kể rằng: “Ngày xưa ba anh em vua Hùng đi tìm đất qua thôn Phù Đức vào buổi trưa và có nghỉ lại một khu rừng gần thôn. Từ khu rừng, các vị nhìn ra bãi cỏ trước mặt thấy có đám trẻ chăn trâu vừa chơi, vừa hát, vừa đánh vật, kéo co. Thấy vậy, Đức Thánh Cả liền bảo những người đi theo đem những bài hát mà họ biết dạy thêm cho lũ trẻ. về sau hàng năm cứ đến ngày 30 tháng Chạp âm lịch, dân làng lại làm bánh nẳng để cúng vào buổi trưa và thịt bò cúng vào buổi chiều ở miếu “Lãi Lèn” để thờ Đức Thánh (nguyên ngày xưa Đức Thánh đi qua, thôn dân đã đãi hai món đó). Tới ngày mồng hai, mồng ba tháng Giêng âm lịch thì dân Phù Đức mở hội cầu.Trong hội cầu họ diễn lại cảnh hát xướng, kéo co, đánh vật ở bãi. Lệ hàng năm phải hát xướng, cầu chúc bắt nguồn từ sự việc ấy. Nên hát Xoan còn được gọi là ca Xoan, hát “Lãi Lèn ”
Những truyền thuyết như thế đều có thể tìm thấy tại những làng có phường Xoan gốc như ở các thôn Phù Đức, Kìm Đơi, Thét thuộc xà Kim Đức (nay thuộc huyện Phù Ninh) và An Thái, xã Phượng Lâu (thành phố Việt Trì).Trích “ Hỏi đáp văn hóa dân ca ba miền Bắc – Trung – Nam. NXB Quân đội’’
Để lại một bình luận
Hãy trở thành người đầu tiên bình luận!