Phân loại suy luận

Phân loại suy luận

Là hình thức tư duy phức tạp hơn so với khái niệm và phán đoán, suy luân đồng thời cũng có những dạng biểu hiện phong phú hơn. Chúng khác nhau về số lượng các tiền đề — môt, hai, hay nhiều hơn, về kiểu các phán đoán cấu thành – đơn hoặc phức; mức đô chuẩn xác của kết luân — xác thực hay xác suất v.v.. Do vây, để phân loại suy luân cần phải xuất phát từ chính bản chất nó. Vì mọi suy luân đều là sự kéo theo lôgíc từ môt số tri thức này ra những tri thức khác, cho nên phụ thuộc vào tính chất của sự kéo theo ấy, vào xu hướng diễn biến tư tưởng trong suy luân có thể chia ra ba nhóm suy luân cơ bản là diễn dịch, quy nạp và loại suy.

Diễn dịch (latinh: deductio) là suy luân từ tri thức chung hơn về cả lớp đối tượng ta suy ra tri thức riêng về từng đối tượng hoặc một số đối tượng.

Quy nạp (latinh: inductio) là suy luân trong đó ta khái quát những tri thức về riêng từng đối tượng thành tri thức chung cho cả lớp đối tượng.

Loại suy (latinh: traductio) là suy luân mà trong đó tri thức ở kết luân có cùng cấp độ với tri thức ở tiền đề.

Phân loại như vây là xuất phát điểm để hiểu toàn bộ sự đa dạng của suy luân. Đến lượt mình, mỗi nhóm lại có những dạng và biến thể riêng. Chúng ta sẽ lần lượt nghiên cứu chúng.