Hát Giao duyên như thế nào?

Dân ca giao duyên bao gồm những bài hát có nội dung “trao đổi tình cảm giữa hai bên trai gái” mà phần nhiều đồng bào các dân tộc thiểu số đều có, như hình thức hát Đô’, hát Đô’i đáp trong các cuộc vui ỏ bản mường, hoặc những đêm “trăng thanh gió mát” họ tổ chức hát với nhau
để giãi bày tâm sự, tìm hiểu trao duyên. Lại cũng có những loại bài hát giao duyên như Phuối pác, Sli, Lượn của dân tộc Tày – Nùng; Thường rang, Bộ mẹng của người Mường; Tiêng hát tình yêu của dân tộc Mông; Tản chụ xống xương, Tản chụ xiết xương của đồng bào Thái…

“Nam: Hôm nay mới đến đất này
Qua sông khó biết nước đầy sâu nông
Khúc nào thác dốc nhất vùng
Khúc nào có bến thuyền dân đi về
Nữ: Hôm nay chàng đến quê em
Ở đây sông nước tràn trề chàng ơi
Qua sông sẽ biết thác quê em
Khúc sâu thuyền ở khắp nơi đón chàng”.(Sình ca đêm thứ nhất, Dân tộc Cao Lan – Sán Chỉ.)
“Trai: Ăn cơm còn quấy cô
Ăn cá còn vòi mẹ
Rồi hai mươi anh thành trai
Biết đặt bẫy bẫy gà
Em củng đã thành gái
Biết thêu khăn may lụa…

Gái: Lời ấy thôi đừng nói
Cành ấy thôi đừng leo
Cầu rộng ấy ai trèo
Cầu gỗ dài kia ai vượt ?

Trong trời nghe chó sủa trâu

Sáng trăng nghe chó sủa suông gốc chuối

Mới ghe bạn tình bản xa thăm hỏi
Nghe tiếng tiêu em đã dậy
Nghe tiếng đàn mỏi em đà chờ../’. (Một bài trai gái đổi đáp, Dân tộc Thái)

Đây cũng là các dân tộc có hệ thông bài hát về thể loại trữ tình khả dài. Ngoài ra. nhiều dân tộc ở miền Bắc, Tây Nguyền. Nam Bộ cùng có những bài vừa phải hoặc ngắn thuộc thể hát này.

Cho dù những bài hát ngắn – dài khác nhau nhưng tựu trung vẫn qua các trình tự: Hỏi đáp, chào mời, ướm duyên, tỏ tình, rồi thuận tình, yêu thương, hứa hẹn, dặn dò chung
thủy. để đi đên hôn nhân. Đây là loại bài hát có bề dày về số lượng, phong phú về nội dung, giàu chất trữ tình, nên nam nữ ở lứa tuổi thanh xuân họ say sưa ca hát ồ mọi nơi, mọi lúc. Họ hát trong hội hè. đám cưới, trên bản, dưới sông, chòi cao giữ lúa canh nương… Mỗi đòi người trải qua tuổi xuân họ vẫn hát những bài giao duyên như thế.(Trích Hỏi đáp văn hóa dân ca ba miền Bắc – Trung – Nam. Nxb Quân Đội)