TÓM TẮT LÝ THUYẾT
Yêu cầu
1. Các giả thuyết của Mắc-xoen về điện trường biến thiên và từ trường biến thiên.
2. Định nghĩa và tính chất sóng điện từ, Sóng vô tuyến và phân loại.
3. Các bài tập về tụ xoay, mạch chọn sóng.
Nội dung
1. Các em nhớ 2 giả thuyết của Macxoen: Giả thuyết về từ trường biến thiên và giả thuyết về điện trường biến thiên.
2. Bản chất sóng điện từ là môi trường vật chất tồn tại xung quanh các nguồn phát. Chúng bao gồm điện trường và từ trường thống nhất.
3. Sự lan truyền sóng điện từ là sự lan truyền của điện trường và từ trường biến thiên tuần hoàn theo thời gian trong không gian.
4. Các em xem lại để nhớ bản chất sóng điện từ và phân biệt được sự khác biệt với sóng cơ học là ở điều kiện lan truyền. Sóng điện từ có thể lan truyền trong chân không, sóng cơ học thì cần môi trường vật chất để lan truyền năng lượng cơ học.
5. Phân loại sóng điện từ: Cực ngắn, ngắn, trung, dài. Phân biệt các đặc tính và ứng dụng nổi bật trong truyền thông.
6. Nguyên tắc phát sóng điện từ, mạch phát, mạch thu và sơ đồ nguyên lý của từng loại mạch.
7. Các công thức cần ghi nhớ và logic toán học:
+ Vận tốc lan truyền trong chân không của sóng điện từ: v = c = 3.108m/s
+ Máy phát hoặc máy thu sóng điện từ sử dụng mạch dao động LC thì tần số sóng điện từ phát hoặc thu
được bằng tần số riêng của mạch – tần số cộng hưởng với mạch LC khi đó.
+ Bước sóng của sóng điện từ: 
Lưu ý: Mạch dao động có L biến đổi từ LMin ® LMax và C biến đổi từ CMin ® CMax thì bước sóng l của
sóng điện từ phát (hoặc thu)
lMin tương ứng với LMin và CMin
lMax tương ứng với LMax và CMax
* BÀI TẬP MINH HỌA
Bài 1: Mạch chọn sóng của máy thu vô tuyến gồm cuộn thuần cảm và tụ xoay. Tụ xoay từ góc 0o đến 120o thì điện dung biến thiên từ 10 pF đến 250 pF. Khi góc xoay của tụ ở 8o thì mạch thu được sóng điện từ có bước sóng là 10 m. Biết rằng điện dung của tụ tỉ lệ bậc nhất với góc xoay. Muốn bắt được sóng có bước sóng 20 m thì tụ cần xoay thêm một góc.
Lời giải:
Vì điện dung của tụ tỉ lệ bậc nhất với góc xoay nên ta có: 
Trong đó: C0; k là hằng số; 
là góc xoay tụ
Khi 
ta có: 
(1)
Khi 
ta có: 
(2)
Từ (1) và (2) suy ra: k = 2
Khi góc xoay của tụ ở 8o:
Khi xoay tụ đến góc
thì 
Vậy để mạch bắt được sóng có bước sóng 20 m thì tụ cần xoay thêm một góc: 47o – 8o = 39o.
Đs. 39o
-
(1)
Sóng âm và sóng điện từ
có thể truyền được trong không khí và trong chân không.
có bước sóng giảm xuống khi truyền từ không khí vào nước.
loại siêu âm và vi sóng đều truyền được đi xa trong vũ trụ.
có thể phản xạ, nhiễu xạ và giao thoa.
-
(2)
Sóng trung là sóng có đặc điểm:
Ít bị nước hấp thụ nên dùng để thông tin dưới nước.
ban ngày bị tầng điện li hấp thụ mạnh, ban đêm bị tầng điện li phản xạ
Không bị tầng điện li hấp thụ hoặc phản xạ.
Bị tầng điện li phản xạ tốt.
-
(3)
Chọn phương án sai. Quá trình truyền sóng là:
quá trình truyền trạng thái dao động.
một quá trình truyền vật chất.
quá trình truyền pha dao động.
một quá trình truyền năng lượng.
-
(4)
Khi nói về quan hệ giữa điện từ và từ trường trong trường điện từ thì kết luận là đúng?
Vecto cường độ điện trường và cường độ từ trường có cùng độ lớn.
Tại mỗi điểm trong không gian điện từ và từ trường lệch pha nhau
.Điện trường và từ trường biến thiên theo thời gian với cùng chu kì
Tại mỗi điểm trong không gian điện từ và từ trường dao động ngược pha.
-
(5)
Sơ đồ khối của máy thu thanh đơn giản không có bộ phận nào?
tách sóng.
anten.
khuếch đại.
biến điệu.
-
(6)
Khi từ trường biến thiên theo thời gian sẽ làm xuất hiện điện trường, các đường sức của điện trường này là?
những đường thẳng song song cách đều nhau.
những đường tròn đồng tâm có cùng bán kính.
những đường song song với các đường sức của từ trường.
những đường cong khép kín bao quanh các đường sức của từ trường
-
(7)
Phát biểu nào sau đây là sai khi nói về sóng điện từ?
Sóng điện từ là sóng ngang .
Trong sóng điện từ thì dao động của điện trường và từ trường tại một điểm luôn vuông pha với nhau.
Sóng điện từ truyền được trong chân không.
Khi sóng điện từ gặp mặt phân cách giữa hai môi trường thì nó có thể bị phản xạ và khúc xạ.
-
(8)
Khi đặt điện áp xoay chiều vào hai đầu đoạn mạch RLC thì dao động điện từ trong mạch là
dao động tắt dần.
dao động cưỡng bức.
dao động duy trì.
dao động tự do.
-
(9)
Trong kỹ thuật truyền thông bằng sóng điện từ, để trộn dao động âm thanh và dao động cao tần thành dao động cao tần biến điệu làm cho
làm cho biên độ của dao động âm tần biến đổi theo T của dao động cao tần
biên độ của dao động cao tần biến đổi theo chu kỳ T của dao động âm tần.
biến tần số của dao động cao tần thành tần số của dao động âm tần.
biến tần số của dao động âm tần thành tần số của dao động cao tần.
-
(10)
Trong mạch dao động điện từ LC, với cuộn dây có điện trở R. Sự tắt dần nhanh hay chậm phụ thuộc vào
Điện dung C.
Độ tự cảm.
Điện trở R của cuộn dây.
Tần số dao động riêng của mạch.
-
(11)
Bộ phận nào dưới đây không có trong sơ đồ khối của máy phát vô tuyến điện
Mạch tách sóng
Mạch khuếch đại
Mạch biến điệu
Anten
-
(12)
Trong mạch dao động LC, tại thời điểm t dòng điện qua cuộn dây có cường độ bằng 0 thì sau đó
chu kỳdòng điện qua cuộn dây có cường độ bằng giá trị hiệu dụng
năng lượng điện trên bản tụ bằng năng lượng từ ở cuộn dây.
năng lượng từ ở cuộn dây bằng năng lượng điện trên bản tụ.
điện tích trên bản tụ có giá trị bằng
. -
(13)
Sóng điện từ
không truyền được trong chân không.
là sóng dọc.
không mang năng lượng.
là sóng ngang.
-
(14)
Để truyền các tín hiệu truyền hình vô tuyến, người ta thường dùng các sóng điện từ có tần số vào khoảng
vài nghìn megahec (MHz) .
vài megahec (MHz).
vài chục megahec (MHz).
vài kilohec (kHz).
-
(15)
Mạch chọn sóng của một máy thu vô tuyến điện gồm một cuộn cảm thuần và một tụ điện là tụ xoay Cx. Điện dung của tụ Cx là hàm số bậc nhất của góc xoay. Khi chưa xoay tụ (góc xoay bằng 00 ) thì mạch thu được sóng có bước sóng 10 m. Khi góc xoay tụ là 450 thì mạch thu được sóng có bước sóng 20 m. Để mạch bắt được sóng có bước sóng 30 m thì phải xoay tụ tới góc xoay bằng bao nhiêu?
1400.
1000.
1200.
1300.