Đặc điểm của quy luật logic

( Logic học đại cương – Nguyễn Tuấn Anh)

1.1 Tính khách quan của quy luật logic

Quy luật nói chung là một dạng liên hê mang tính bền vững, bên trong, bản chất và tất yêu giữa các đối tượng, luôn lặp lại khắp nơi ở những điều kiên xác định.

Tư duy cũng có tính chất liên hê. Đó là mối liên hê giữa các tư tưởng để tạo ra các hình thức lôgíc. Nhưng các hình thức lôgíc cũng liên hê với nhau. Đó chính là mối liên hê lôgíc trong tư duy.

Một số mối liên hê lôgic đặc biệt hợp thành quy luật của tư duy. Chúng cũng mang đầy đủ các tính chất chung như ở mọi loại quy luật, trong đó có tính khách quan.

Các quy luật cơ bản của tư duy lại được phân ra làm hai nhóm: các quy luật tư duy hình thức và các quy luật tư duy biện chứng. Các quy luật tư duy hình thức cơ bản là luật đổng nhất, luật mâu thuẫn, luật bài trung, luật lý do đầy đủ.

1.2. Tính phổ biến của quy luật logic. Nếu các quy luật của tư duy nêu trên lại tác động ở mọi hình thức tư duy, chi phối toàn bộ hoạt động tư tưởng, thì chúng là những quy luật cơ bản của tư duy.

Gọi là các quy luật cơ bản vì, chúng có tính chất chung, tổng quát đối với mọi tư duy, làm cơ sở cho sự vận hành của toàn bộ tư duy ở mọi mắt khâu, mọi hình thức, mọi trình độ, cấp độ của nó. Vì các quy luật ấy phản ánh những thuộc tính, những mối liên hê căn bản, sâu sắc và chung nhất của thế' giới khách quan và đó cũng là lý do làm ta gọi chúng là phổ biến. Thứ hai, chúng quyết định sự tác động của các quy luật khác, không cơ bản như, quy luật tỷ lê nghịch giữa nội hàm và ngoại diên của khái niêm, luật chu diên của các thuật ngữ trong phán đoán, các quy tắc xây dựng suy luận v.v..

Các quy luật cơ bản của tư duy lại được phân ra thành hai nhóm: các quy luật lôgíc hình thức và các quy luật lôgíc biện chứng, chúng không hoàn toàn tách rời nhau, mà có quan hê xác định với nhau.

1.3. Phạm vi tác đông của các quy luật lôgíc hình thức

Nhóm thứ nhất được gọi là các quy luật lôgíc hình thức vì chúng chỉ chi phối tư duy trong quá trình phản ánh đúng đắn đối tượng ở mặt hình thức của nó. Quy luật lôgíc hình thức tác đông trong tư duy hình thức phản ánh đối tượng ở phẩm chất xác định.

Việc tuân thủ các quy luật cơ bản của tư duy hình thức sẽ đảm bảo cho nó có được các tính chất cơ bản của tư duy đúng đắn phản ánh chân thực hiện thực khách quan là: tính nhất quán, tính phi mâu thuẫn, tính xác định trong quá trình phản ánh và tính có cơ sở của những tư tưởng phản ánh.

Trong phạm vi chương trình này chúng ta chỉ nghiên cứu nhóm quy luật lôgíc hình thức cơ bản là: đổng nhất, cấm mâu thuẫn, bài trung, lý do đầy đủ.